Y mae Senedd y Deyrnas Unedig yn pasio amrywiaeth o Ddeddfau bob blwyddyn sy’n effeithio ar Gymru. Y mae i ba raddau y mae Deddfau a basir yn San Steffan yn effeithio ar Gymru yn amrywio o Ddeddf i Ddeddf. Y mae rhai Deddfau yn ymwneud â phob un o bedair cenedl y Deyrnas Unedig, ac y mae rhai ond yn ymwneud â Chymru a Lloegr. Y mae newidiadau i bwerau Cynulliad Cenedlaethol Cymru, a gyflwynwyd drwy Ddeddf Llywodraeth Cymru 2006, yn galluogi’r Cynulliad i ddeddfu ar fwy o faterion. Oherwydd hyn, fe all fod yna ostyngiad yn y graddau y mae rhai Deddfau yn gymwys i Gymru.

Nid yw rhai meysydd pwnc wedi’u datganoli i Gynulliad Cenedlaethol Cymru. Y mae’r rhain yn cynnwys cyfiawnder, y llysoedd, budd-daliadau a threthiant. Y mae Deddfau sydd yn ymwneud i raddau pell â’r meysydd hyn yn tueddu i gwmpasu Cymru.

Sut y mae Mesurau yn Pasio ar eu Hynt drwy’r Senedd.

Cyn y daw Deddf yn gyfraith, fe’i hadwaenir fel Mesur. Fe gyfeirir at Fesurau cyffredinol eu heffaith fel Mesurau Cyhoeddus ac fe ellir eu cyflwyno yn y Senedd gan Weinidog y Llywodraeth neu gan AS o’r meinciau cefn. Fe elwir mesurau a gyflwynir gan Aelodau Seneddol o’r meinciau cefn yn Fesurau Aelodau Preifat. Fe ellir cyflwyno mesurau yn naill ai Ty’r Cyffredin neu Dy’r Arglwyddi. O ganlyniad i gyfyngiadau amser, dim ond nifer cyfyngedig o Fesurau Aelodau Preifat a gyflwynir yn Nhy’r Cyffredin bob blwyddyn.

Unwaith y bydd wedi’i gyflwyno yn y Senedd, y mae’n rhaid i Fesur fynd drwy amrywiol gamau. Fe ddengys yr enghraifft a ganlyn sut y mae mesur a gyflwynir yn Nhy’r Cyffredin yn mynd ar ei hynt. Pe bae Mesur yn cael ei gyflwyno Nhy’r Arglwyddi, yr un yw’r broses, ond y mae’n rhaid i gamau Ty’r Cyffredin oll gael eu cyfnewid am gamau Ty’r Arglwyddi, ac yn y drefn arall.

Ty’r Cyffredin

• Darlleniad Cyntaf – dyma sy’n cyflwyno’r Mesur mewn modd ffurfiol i’r Ty ond ni cheir dadl arno ar hyn o bryd
• Ail Ddarlleniad – dyma’r cyfle i drafod y Mesur yn llawn yn y Ty
• Cam y Pwyllgor – Y mae Mesurau yn cael eu cyfeirio i’r pwyllgor ar gyfer archwiliad cymal wrth gymal ac fe gaiff gwelliannau iddynt eu cynnig. Y mae yna wahanol fathau o Bwyllgorau yn San Steffan drwy’r hyn y gall y cam hyn ddigwydd
• Cam yr Adroddiad – Yn dilyn trafod y Mesur yn y Pwyllgor, y mae’r Pwyllgor yn cyflwyno adroddiad o’i benderfyniad er mwyn i’r Ty i gyd gael ei ystyried
• Trydydd Darlleniad – Fe ddigwydd hyn yn aml yn uniongyrchol ar ôl Cam yr Adroddiad ac y mae’n gyfle i’r Ty i gyd gael trafod y Mesur yn ei ddiwyg cyfredol.

Ty’r Arglwyddi

• Darlleniad Cyntaf – fe gyflwynir y Mesur yn ffurfiol i Dy’r Arglwyddi
• Ail Ddarlleniad – fe gaiff Ty’r Arglwyddi gyfle i drafod y Mesur yn llawn
• Cam y Pwyllgor – fe gaiff y Mesur ei ystyried gan Bwyllgor yn Nhy’r Arglwyddi
• Cam yr Adroddiad – y mae’r Pwyllgor yn adrodd ei benderyniadau ynglyn â’r Mesur er mwyn i’r Ty i gyd gael eu hystyried
• Trydydd Darlleniad – Cyfle arall i’r Ty i gyd gael trafod y Mesur yn ei ddiwyg cyfredol. Yn Nhy’r Arglwyddi, fe ellir gwneud gwelliannau yn ystod y cam hyn

• Cytundeb gan y ddau Dy – ar ôl cwblhau’i daith drwy’r ddau Dy, fe fydd yn rhaid i Dy’r Cyffredin (neu Dy’r Arglwyddi, os mai yno y cychwynnodd) gytuno ar y Mesur yn ei ddiwyg cyfredol. Nod hyn yw sicrhau bod y ddau Dy yn cytuno ar unrhyw welliannau a wnaed cyn y bydd y Mesur yn cael Cydsyniad Brenhinol. Weithiau, fe fydd Mesur yn cynnwys gwelliannau dadleuol ac fe all y Mesur fynd o’r naill Dy i’r llall lawer gwaith cyn y ceir cytundeb. Os na cheir cytundeb o gwbl, yna fe gollir y Mesur.
• Cydsyniad Brenhinol – unwaith y bydd Mesur wedi cwblhau’r camau i gyd, y mae’n derbyn Cydsyniad Brenhinol gan y Frenhines ac yn dod yn Ddeddf.

Is-ddeddfwriaeth yn San Steffan

Y mae gan San Steffan hefyd y grymoedd i lunio is-ddeddfwriaeth mewn meysydd nad ydynt wedi’u datganoli i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.